Ngũ Vị Tôn Quan là những vị thánh linh thiêng trong tín ngưỡng Đạo Mẫu Tứ Phủ, đại diện cho năm phương trời đất, năm ngành sinh khí và năm loại ngũ hành. Các ngài không chỉ là những vị thánh có quyền năng vô biên, mà còn là chỗ dựa tinh thần của người Việt trong hành trình tìm kiếm bình an, hưng thịnh và phát triển.
Ngũ Vị Tôn Quan bao gồm:
Quan Lớn Đệ Nhất – đại diện cho Thiên phủ, cai quản bầu trời, có quyền uy cao nhất trong hệ thống Ngũ Vị. Ngài giúp ban phước, bảo hộ công danh, sự nghiệp và mang lại sự hanh thông trong cuộc sống.
Quan Lớn Đệ Nhị – thuộc Địa phủ, trông coi đất đai, bảo vệ sự sinh sôi, phát triển và sự ổn định cho nhân gian. Ngài thường được người dân thờ cúng để cầu mong mùa màng bội thu, cuộc sống no đủ.
Quan Lớn Đệ Tam – thuộc Thoải phủ, cai quản sông nước, mang lại sự bình yên và thuận lợi cho những người làm nghề sông nước, thương gia, và ngư dân. Ngài cũng là vị thần có vai trò quan trọng trong việc bảo hộ gia đạo, xua đuổi tà ma.
Quan Lớn Đệ Tứ – vị quan của Nhạc phủ, tượng trưng cho sức mạnh của núi rừng, che chở những người sinh sống bằng nghề săn bắn, nông nghiệp và những người làm việc nơi rừng sâu núi thẳm.
Quan Lớn Đệ Ngũ – đại diện cho sự hòa hợp giữa các yếu tố Thiên – Địa – Nhân, có vai trò điều hòa năng lượng giữa trời và đất, mang lại sự cân bằng và bình an cho con người.
Mỗi vị Quan đại diện cho một sứ mệnh, có tác dụng hỗ trợ chúng sinh trong nhiều lĩnh vực khác nhau như công danh, sự nghiệp, phát tài, bình an và trấn áp tà khí. Trong các đền, phủ, hình tượng các ngài thường được mô tả với trang phục uy nghi, sắc phục phù hợp với cõi mà các ngài cai quản. Các buổi hầu đồng thường diễn ra với sự trang trọng, khi các thanh đồng nhập đồng để thể hiện quyền uy và linh lực của Ngũ Vị Tôn Quan.
Tín ngưỡng thờ Ngũ Vị Tôn Quan mang ý nghĩa rất lớn trong đời sống tinh thần và văn hóa của người Việt. Nhờ có lòng tín vào các ngài, người dân có thể vượt qua những khó khăn, gặp nhiều may mắn và đạt được những thành tựu trong cuộc sống. Các nghi lễ thờ cúng, hầu đồng tại các đền phủ không chỉ giúp người dân kết nối với thần linh mà còn là nền tảng giúp giữ gìn bản sắc dân tộc, góp phần duy trì và phát huy nét đẹp của tín ngưỡng Đạo Mẫu trong đời sống hiện đại. Việc duy trì thờ cúng Ngũ Vị Tôn Quan cũng thể hiện lòng biết ơn của con người đối với các thế lực tâm linh đã luôn bảo vệ và dẫn dắt họ qua bao thăng trầm lịch sử.