Tứ Phủ Sơn Trang Thần Cáp Thánh Cô – Những Tiên Nữ Linh Thiêng Trong Tín Ngưỡng Đạo Mẫu
Trong hệ thống thần linh của tín ngưỡng Tứ Phủ, Tứ Phủ Sơn Trang Thần Cáp Thánh Cô là những tiên nữ thanh khiết, linh thiêng, được tôn thờ như những vị thần bảo hộ, mang lại bình an, phúc lộc cho muôn dân. Danh xưng đầy đủ của các ngài là Tứ Phủ Sơn Trang Thần Cáp Thánh Cô (四府山莊神頜聖姑), biểu thị sự linh ứng và vị trí cao quý trong hệ thống các bậc thánh thần.
Các Thánh Cô được xem là những thị nữ trung thành, theo hầu cận các Thánh Mẫu hoặc Chư Vị Chầu Bà, phụng sự trong các cõi Thiên – Địa – Thoải – Nhạc, giúp các ngài cai quản nhân gian, cứu độ chúng sinh, ban phát lộc lành. Tuy nhiên, cần phân biệt rằng Tứ Phủ Thánh Cô không phải là Thập Nhị Bộ Tiên Nương, những vị tiên nữ theo hầu riêng Mẫu Thượng Ngàn hoặc Tam Tòa Sơn Trang.
Hay còn gọi là Thiên Cung Công Chúa, là con gái của Vua Cha Ngọc Hoàng, theo hầu Mẫu Đệ Nhất Thượng Thiên. Cô mang trong mình vẻ đẹp của trời cao, tượng trưng cho sự thanh khiết và quyền uy. Trong các buổi hầu đồng, khi giá Cô Đệ Nhất ngự về, người ta thường thấy dáng điệu đoan trang, uy nghi, nhưng vẫn dịu dàng đằm thắm. Cô giúp con người thấu tỏ thiên ý, dẫn đường chỉ lối cho những ai lạc lối giữa bể trần gian.
Vị tiên nữ mang theo linh khí đại ngàn, bảo hộ muôn loài, cai quản cây cối, chim muông. Được coi là con gái của Vua Đế Thích, Cô giáng sinh tại vùng Ninh Bình, mang theo vẻ đẹp rực rỡ như hoa rừng, dáng đi uyển chuyển, tiếng nói ngọt ngào như suối chảy. Khi ngự về trần gian, Cô thường múa quạt, múa mồi, ban lộc cho con nhang đệ tử. Đền thờ chính của Cô nằm ở vùng Tây Thiên, nơi linh thiêng giữa non cao vời vợi.
Hiện thân như một dòng suối mát lành, mang đến sự an bình và trong trẻo. Cô là con gái của Vua Thủy Tề, theo hầu Mẫu Đệ Tam Thoải Phủ, cai quản nguồn nước, giúp dân tránh khỏi tai ương của lũ lụt. Nhắc đến Cô Bơ, người ta nghĩ ngay đến hình ảnh một nàng tiên áo trắng thanh khiết, dáng vẻ nhu mì, giọng nói nhẹ nhàng như làn gió sông. Đền thờ Cô tại Hà Trung, Thanh Hóa, là nơi con nhang đệ tử tìm về để cầu duyên, xin bình an, tài lộc.
Ngự tại Tuyên Quang, là một trong những Thánh Cô linh thiêng, thường theo hầu Mẫu Thượng Ngàn. Cô mang trong mình sức mạnh của rừng thiêng, bảo hộ vùng đất nơi mình cai quản. Đền thờ Cô tại Ỷ La là điểm linh thiêng, nơi người dân đến cầu tài, cầu lộc, mong được Cô ban phước.
Một trong những vị Thánh Cô quyền uy và huyền bí. Theo truyền thuyết, Cô là hiện thân của núi rừng, mang đến sự bảo hộ và che chở cho dân lành. Người ta tin rằng, ai có duyên với Cô Năm thì làm ăn thuận lợi, gia đạo yên vui.
Cô Sáu Lục Cung ít được nhắc đến hơn so với các vị Thánh Cô khác, nhưng không vì thế mà kém phần linh thiêng. Người ta tin rằng Cô có khả năng giúp con người vượt qua khó khăn, bảo hộ những ai thành tâm thờ phụng.
Tại vùng Kim Giao, Cô Bảy ngự nơi chốn núi cao, nơi linh khí hội tụ, bảo hộ dân lành. Cô là vị tiên nữ có tính cách mạnh mẽ, thường ban lộc cho những ai làm ăn chân chính, có lòng tin tưởng vào các đấng thần linh.
Trên những đồi chè xanh mướt, Cô Tám Đồi Chè hiện thân như một người mẹ hiền lành, bảo vệ mùa màng và đem lại sự trù phú cho nông dân. Những ai làm ăn nông nghiệp thường đến cầu khấn Cô để có một mùa vụ thuận lợi, bội thu.
Nói đến Cô Chín, người ta nghĩ ngay đến sự linh thiêng tột bậc. Cô là một trong những vị Thánh Cô quyền lực nhất, có khả năng trừ tà, chữa bệnh, ban phước lành. Đền Cô Chín Sòng Sơn tại Thanh Hóa là nơi người dân khắp nơi tìm về để xin lộc và giải hạn.
Cô Mười được thờ tại vùng Đồng Mỏ, là vị tiên nữ bảo vệ những người làm nghề khai thác khoáng sản. Cô giúp họ tránh khỏi tai nạn, đem đến sự thịnh vượng cho vùng đất này.
Cô Bé Thượng Ngàn là vị thánh trẻ trung, hồn nhiên, vui tươi, bảo hộ rừng xanh, giúp đỡ những người dân sống dựa vào núi rừng. Cô thường hiển linh nơi cửa rừng, ban phát lộc cho những ai có lòng thành kính.
Cô Bé Thoải Cung, vị tiểu thánh của Thoải Phủ, mang trong mình linh khí của sông nước. Cô hiện thân như một làn nước mát lành, đem lại sự bình an, hanh thông trong đường đời cho con nhang đệ tử.
Các Cô xuất hiện trong đời sống tâm linh người Việt không chỉ là những bậc thánh nữ linh thiêng mà còn mang dáng dấp của người mẹ hiền đôn hậu, người chị dịu dàng, người bảo hộ thầm lặng, luôn che chở và dìu dắt con người qua bao thăng trầm của cuộc sống. Từ những câu chuyện huyền thoại truyền đời cho đến niềm tin tâm linh khắc sâu trong lòng dân gian, các Cô trở thành biểu tượng thiêng liêng của lòng từ bi, sự che chở, bảo vệ và dẫn dắt nhân gian thoát khỏi những tai ương, khổ nạn.
Người ta tin rằng, mỗi khi gặp khó khăn, chỉ cần thành tâm khấn nguyện, các Cô sẽ soi sáng con đường phía trước, giúp con người mở lối tương lai, ban phước lành và dẫn dắt họ đến với những điều tốt đẹp hơn. Không chỉ độ trì cho sức khỏe, công danh, tài lộc, mà các Cô còn giúp con người vững tâm trước thử thách, tiếp thêm sức mạnh để vượt qua mọi khổ đau, gian truân trong kiếp nhân sinh.
Mỗi một câu chuyện về các Cô là một bản anh hùng ca huyền bí, một giai thoại thấm đẫm sự linh thiêng và nhiệm màu, phản ánh sự giao hòa giữa cõi tâm linh và đời thực. Các Cô không chỉ là những vị thánh quyền phép mà còn là biểu tượng của lòng trung hiếu, sự kiên cường, tinh thần bất khuất của người phụ nữ Việt Nam. Trải qua bao thế hệ, hình tượng các Cô vẫn tỏa sáng trong lòng con dân nước Việt, trở thành một phần không thể phai mờ trong đời sống văn hóa và tín ngưỡng.