Trong tín ngưỡng thờ Mẫu của người Việt, bên cạnh hệ thống các Thánh Mẫu cai quản bốn phủ, còn tồn tại các vị Vua Cha, được xem là những đấng tối cao quản lý từng miền trong vũ trụ, giữ vai trò quan trọng trong hệ thống thần linh. Nếu các Thánh Mẫu được tôn kính như những người mẹ che chở, ban phước lành và bảo hộ cho nhân gian, thì các Vua Cha lại đại diện cho sức mạnh của trật tự vũ trụ, cai quản những lĩnh vực rộng lớn như trời, đất, nước, và cõi âm. Mỗi vị Vua Cha trong hệ thống tín ngưỡng Tứ Phủ gắn liền với một cõi riêng, phản ánh sự vận hành của thiên nhiên và thế giới siêu nhiên theo quan niệm dân gian.
Vua Cha Thiên Phủ: Ngọc Hoàng Thượng Đế
Được xem là bậc tối cao trong hệ thống thần linh, là đấng cai quản toàn bộ cõi trời, quyết định vận mệnh của con người cũng như sự vận hành của thiên nhiên. Ngài được tôn thờ tại nhiều đền phủ lớn và thường có ban thờ riêng trong các không gian thờ tự thuộc tín ngưỡng thờ Mẫu. Ngọc Hoàng được hai vị thần trợ giúp là Nam Tào và Bắc Đẩu, những vị quan giữ sổ sinh tử và định đoạt phước phần của con người. Tuy nhiên, tùy từng địa phương và phong tục, không phải nơi nào cũng lập ban thờ riêng cho Ngọc Hoàng.
Vua Cha Nhạc Phủ – Tản Viên Sơn Thánh
Hay còn gọi là Sơn Tinh, là vị thần cai quản toàn bộ núi rừng, đất đai và mọi sinh linh sinh sống trên mặt đất. Ông được xem là vị thần núi vĩ đại nhất trong lịch sử Việt Nam, cũng là một trong “Tứ Bất Tử” của dân tộc. Trong các huyền thoại, Tản Viên Sơn Thánh là biểu tượng của sức mạnh bảo vệ đất nước, trấn giữ non sông, và mang đến sự phồn thịnh cho muôn loài. Ngài được thờ phụng rộng rãi tại nhiều ngọn núi linh thiêng, đặc biệt là khu vực Ba Vì – nơi được xem là quê hương thần thoại của ngài.
Vua Cha Thoải Phủ – Bát Hải Động Đình Long Vương
Vị thần cai quản toàn bộ các vùng nước, từ sông ngòi, ao hồ đến biển cả. Ông là đại diện của sự trù phú, dồi dào, bảo hộ cho những người làm nghề sông nước và giúp mùa màng thuận lợi. Long Vương cũng có sự kết nối mạnh mẽ với tín ngưỡng thờ thủy thần trong văn hóa dân gian Việt Nam. Trong các đền phủ thờ Mẫu, ban thờ của Long Vương thường được đặt trang trọng, thể hiện tầm quan trọng của nước đối với đời sống và niềm tin tâm linh của người dân.
Vua Cha Địa Phủ – Bắc Âm Phong Đô Đại Đế
Còn gọi là Minh Vương, là vị thần cai quản cõi âm, nơi xét xử linh hồn sau khi con người qua đời. Ngài là đấng cầm quyền Âm Tào Địa Phủ, cai quản Thập Điện Diêm Vương và quyết định đến số phận của vong linh sau khi rời khỏi cõi trần. Trong tín ngưỡng dân gian, Ngài không chỉ là vị thần phán xét mà còn là đấng có thể ban phước lành hoặc giải trừ nghiệp chướng cho những ai thành tâm tu tập. Vì vậy, nhiều người khi hành hương đến đền, phủ thường dâng lễ cầu mong sự bình an, siêu thoát cho gia tiên và bản thân.