Trong tín ngưỡng Đạo Mẫu Tứ Phủ, bốn vị Thánh Mẫu đại diện cho bốn cõi trong vũ trụ: Thiên Phủ (trời), Địa Phủ (đất), Thoải Phủ (nước), Nhạc Phủ (núi rừng). Các vị Mẫu không chỉ cai quản các cõi này mà còn bảo hộ chúng sinh, đem lại bình an, sức khỏe, tài lộc, và phù trợ con người trong cuộc sống. Trong hệ thống Tứ Phủ, các vị Mẫu cai quản từng cõi được tôn kính với danh hiệu đặc trưng:
Mẫu Đệ Nhất Thiên Tiên
Còn gọi là Mẫu Thượng Thiên, Mẫu Thiên Tiên, hay Mẫu Đệ Nhất, là vị Mẫu đại diện cho bầu trời, thiên nhiên và quyền năng tối cao. Mẫu Thượng Thiên tượng trưng cho ánh sáng, sự sáng suốt và sức mạnh thiêng liêng. Người ta tin rằng Mẫu cai quản thiên giới, bảo hộ con người khỏi thiên tai, giúp duy trì sự cân bằng giữa trời và đất. Mẫu Thượng Thiên thường được thờ ở các đền phủ lớn, đặc biệt là những nơi có không gian rộng rãi, thoáng đãng để thể hiện sự bao la của bầu trời.
Mẫu Đệ Nhị Nhạc Tiên
Còn gọi là Mẫu Đệ Nhị Thượng Ngàn, Mẫu Thượng Ngàn, cai quản núi rừng, cây cối và muôn loài. Mẫu được thờ ở các vùng núi và thường gắn liền với tín ngưỡng cầu cho mùa màng tươi tốt, cuộc sống sung túc. Mẫu Thượng Ngàn là hiện thân của sự mạnh mẽ, kiên cường, đồng thời cũng mang vẻ đẹp hoang dã của thiên nhiên. Những truyền thuyết về Mẫu kể lại rằng, Mẫu xuất hiện để bảo vệ rừng xanh, giúp đỡ những người dân nghèo khó và mang lại sự phồn vinh cho núi rừng.
Mẫu Đệ Tam Thủy Tiên
Còn gọi là Mẫu Thoải, Mẫu Đệ Tam, là vị Mẫu cai quản sông nước, biển cả, mang lại mưa thuận gió hòa, bảo hộ người đi biển và những vùng sông nước. Nước là yếu tố không thể thiếu trong đời sống, và Mẫu Thoải chính là hiện thân của sự sinh sôi, nguồn sống bất tận. Mẫu thường được thờ ở các đền ven sông, ven biển, nơi người dân cầu nguyện để có cuộc sống bình yên, tránh khỏi thiên tai.
Mẫu Đệ Tứ Địa Tiên
Còn gọi là Mẫu Đệ Tứ Khâm Sai, đại diện cho mặt đất, bảo hộ con người trong cuộc sống, gắn liền với sự sinh sôi, phát triển và vững chắc của nhân gian. Mẫu Địa Tiên có vai trò quan trọng trong việc cai quản đất đai, mang đến sự ổn định, mùa màng bội thu và sự thịnh vượng cho con người. Vì thế, Mẫu Đệ Tứ thường được người dân nông thôn, những người làm nông nghiệp thờ phụng với lòng thành kính sâu sắc.
Tín ngưỡng Đạo Mẫu Tứ Phủ không chỉ phản ánh niềm tin vào sự che chở của thần linh mà còn thể hiện triết lý hài hòa giữa con người và thiên nhiên. Bốn vị Thánh Mẫu tượng trưng cho các yếu tố cốt lõi của vũ trụ, mang đến sự cân bằng, bảo hộ và ban phước lành cho muôn dân. Chính vì thế, Đạo Mẫu không chỉ là một tín ngưỡng thuần túy mà còn là một di sản văn hóa tâm linh sâu sắc, góp phần giữ gìn bản sắc dân tộc và kết nối con người với thế giới thiêng liêng qua bao thế hệ.