Trong hệ thống tín ngưỡng Đạo Mẫu Tứ Phủ, bên cạnh Tứ Phủ Thánh Mẫu và Thập Nhị Chầu Bà, còn có hệ thống Tứ Phủ Thánh Hoàng – những vị thánh nam linh thiêng được nhân dân tôn kính. Các Ngài không chỉ có công hộ quốc, an dân mà còn là những bậc anh hùng, danh tướng trong lịch sử, được nhân gian ghi nhớ công đức và suy tôn thành thánh.
Các vị Thánh Hoàng được cho là có quyền năng lớn, có thể hộ mạng cho các tín đồ, giúp họ vượt qua khó khăn, tai ương, đặc biệt là những người theo đường quan lộ, võ nghiệp. Trong các nghi lễ hầu đồng, các Ngài thường giáng đồng qua các giá hầu để ban phước lành, bảo hộ cho người dân.
Ông Hoàng Cả
Là vị thánh đứng đầu trong hàng Tứ Phủ Thánh Hoàng, hầu cận Mẫu Đệ Nhất Thượng Thiên. Ngài là hiện thân của sức mạnh tối cao trên thiên giới, có uy quyền lớn trong việc xét đoán, điều khiển thiên binh thiên tướng. Ngài thường hiển linh trong các nghi lễ để giúp người làm quan có sự nghiệp vững vàng, được minh mẫn, sáng suốt khi phán xử. Ở một số nơi, Quan Hoàng Cả còn được thờ phụng như một vị thánh chuyên trấn áp tà ma, bảo vệ dân lành khỏi tai họa.
Có danh xưng đầy đủ là Quan Giám Sát Đệ Nhị Thượng Ngàn, là vị thánh chuyên theo dõi, giám sát việc tốt xấu của nhân gian. Ngài có nguồn gốc gắn liền với núi rừng và thường hiển linh giúp những người sống ở miền sơn cước tránh khỏi thú dữ, tai ương. Trong hàng Tứ Phủ Thánh Hoàng, Quan Hoàng Đôi được xem là vị thánh nghiêm minh nhưng cũng đầy lòng từ bi. Những người có căn duyên với Ngài thường là người mạnh mẽ, có ý chí, thích khám phá những điều huyền bí trong thiên nhiên.
Ông Hoàng Bơ Thoải
Là vị thánh cai quản Thoải Phủ – cõi nước. Ngài có mối liên hệ chặt chẽ với Mẫu Đệ Tam Thoải Cung, thường hiển linh để giúp đỡ ngư dân, thủy thủ và những người làm nghề sông nước. Ngài cũng được coi là vị thánh bảo hộ những người hành trình xa trên sông, biển, mang lại bình an và thuận lợi. Trong nhiều nghi lễ hầu đồng, giá hầu của Quan Hoàng Ba mang đậm nét huyền bí với trang phục màu xanh dương, biểu trưng cho sự quyền uy và phép lực của dòng nước.
Là một trong những vị thánh có quyền lực mạnh mẽ nhất trong hàng Tứ Phủ Thánh Hoàng. Ngài có danh xưng Quan Đệ Tứ Khâm Sai, mang trọng trách trấn áp tà ma, giữ gìn sự cân bằng giữa cõi âm và cõi dương. Vì có trách nhiệm với những công việc thiêng liêng quan trọng, Quan Hoàng Bốn được dân gian kính trọng như một vị thần chuyên trừ tà, phá giải bùa chú, giúp những người có nghiệp chướng được thanh tẩy. Nhiều người có căn đồng với Ngài thường có khả năng tâm linh mạnh mẽ, dễ cảm nhận được sự hiện diện của thế giới vô hình.
Quan Hoàng Năm là thánh hoàng thứ năm trong Thập vị Quan Hoàng. Có nhiều người cho rằng Ngài có giáng trần và hiện thân của Ngài chính là Tướng Quân Hoàng Công Chất. Rất rất hiếm khi Quan Hoàng Năm ngự đồng. Nếu có thì khi ngự đồng Ngài mặc áo xanh thêu rồng kết uốn thành hình chữ thọ, đầu chít khăn mỏ rìu. Sau khi làm lễ khai quang, Ngài ngự tọa, hiến tửu, nghe văn rồi xe giá.
Là vị thánh mang phẩm chất oai nghiêm, thường bảo hộ những người làm quan, những người theo đuổi võ nghiệp. Ngài được thờ tại một số đền nổi tiếng, nơi người dân đến để xin lộc quan chức, cầu mong con đường công danh thuận lợi.
Là một trong những vị thánh có danh tiếng bậc nhất trong hệ thống Thánh Hoàng. Ngài gắn liền với di tích Đền Bảo Hà (Lào Cai), nơi tôn vinh Ngài như một danh tướng trấn ải biên cương. Quan Hoàng Bảy có phẩm chất của một vị anh hùng trung nghĩa, giúp trấn giữ biên cương, bảo vệ đất nước khỏi ngoại xâm. Những ai làm nghề kinh doanh, buôn bán thường đến đền Ngài để cầu tài lộc, mong được may mắn trong công việc làm ăn.
Hay còn được biết đến với danh hiệu Quan Hoàng Bát Nùng Chí Cao, là vị thánh đứng thứ tám trong hàng Thập Vị Quan Hoàng của tín ngưỡng thờ Mẫu Tứ Phủ. Ngài được đồng nhất với nhân vật lịch sử Nùng Trí Cao, một anh hùng dân tộc của người Tày – Nùng tại vùng Cao Bằng. Được xem là vị thánh bảo hộ cho vùng biên cương, giúp duy trì hòa bình và ổn định cho nhân dân. Ngài cũng được tin rằng có khả năng ban phước lành, bảo vệ con người khỏi những tai ương và mang lại sự thịnh vượng cho cộng đồng.
Ông Chín Cờn Môn
Được thờ chính tại Đền Cờn (Nghệ An), một ngôi đền nổi tiếng linh thiêng ở khu vực Bắc Trung Bộ. Ngài có công lớn trong việc bảo vệ bờ cõi, giúp người dân tránh khỏi thiên tai, giặc ngoại xâm.
Ngài thường hiển linh để độ trì cho những người ra khơi đánh cá, giúp họ có chuyến đi thuận lợi, tránh được tai ương, sóng gió. Do đó, Quan Hoàng Chín đặc biệt được những người làm nghề sông nước, thương nhân vùng biển kính ngưỡng.
Là vị thánh nổi tiếng trong tín ngưỡng Đạo Mẫu, được tôn thờ tại Đền Quan Hoàng Mười ở Nghệ An. Ngài có danh xưng khác là Ông Hoàng Mười Xứ Nghệ, thường ban tài lộc, công danh cho những ai thành tâm thờ phụng.
Ngài được xem là vị thánh của học vấn, văn chương, trí tuệ và sự thông thái. Nhiều sĩ tử, quan chức thường đến đền Quan Hoàng Mười để cầu mong sự nghiệp hanh thông, đỗ đạt khoa cử.
Tứ Phủ Thánh Hoàng là những vị thánh quan trọng trong tín ngưỡng thờ Mẫu Tứ Phủ, được nhân dân tôn thờ như những bậc anh linh có công bảo vệ đất nước, cai quản các cõi và phù trợ cho nhân dân. Các ngài không chỉ là những nhân vật lịch sử có thật, mà còn mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc, trở thành điểm tựa tinh thần cho muôn người.
Các ngài là điểm tựa tâm linh cho muôn dân, đại diện cho lòng trung nghĩa, dũng cảm, bảo hộ con người khỏi hoạn nạn, ban phước lành về công danh, tài lộc. Qua tín ngưỡng thờ phụng Tứ Phủ Thánh Hoàng, đạo lý "uống nước nhớ nguồn" và tinh thần dân tộc được gìn giữ và phát huy qua bao thế hệ.